Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

diavgeia.gov.gr

Τριστέτσα
Εχθροί-Ασθένειες - Ξινόδεντρα

Η μεγάλη απειλή για τα εσπεριδοειδή.

Σε εγρήγορση βρίσκεται τα τελευταία χρόνια ο κλάδος της εσπεριδοκαλλιέργειας και στη χώρα μας, καθώς ο καταστρεπτικός ιός της Τριστέτσας, που από πολύ νωρίτερα είχε πλήξει τις καλλιέργειες των άλλων μεσογειακών χωρών και γενικότερα

όλων των παραγωγικών χωρών ανά τον κόσμο εισήλθε και στην Ελλάδα. Η τριστέτσα, με τη μορφή της αποπληξίας ή της βραδείας κατάπτωσης των εμβολιασμένων επί νεραντζιάς δέντρων (πορτοκαλιάς, μανταρινιάς και γκρέιπ φρουτ) κατέστρεψε 30.000.000 δένδρα στην Αργεντινή και Βραζιλία κατά τις δεκαετίες 1930 και 1940, 4.000.000 δένδρα στην Καλιφόρνια μετά το 1939, 40.000.000 δένδρα στην Ισπανία από το 1935 κ.λπ. Μέχρι το 2000 η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα της Μεσογείου που δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα προσβολής των δέντρων εσπεριδοειδών από Τριστέτσα.

Κάποια χρόνια νωρίτερα, συγκεκριμένα το 1994, «η κοινή ευρωπαϊκή νομοθεσία φυτοϋγειονομικού ελέγχου ήρε την απόλυτη α­παγόρευση εισαγωγής φυτικού υλικού εσπεριδοειδών από χώρες της Ε.Ε. 'Έτσι προέκυψε ο κίνδυνος εισαγωγής του ιού από την Ισπανία, χώρα της Ε.Ε με τεράστια ανάπτυξη στον τομέα των εσπεριδοειδών και τεράστια πίεση εξαγωγής φυτωριακού υλικού εσπεριδοειδών, αλλά με διάχυτη την τριστέτσα, με υψηλό δηλαδή συντελεστή κινδύνου μόλυνσης του φυτωρια­κού υλικού της από τον ιό της τριστέτσας.»

Από το 1995 ξεκίνησε το πρόγραμμα του υπουργείου Γεωργίας για τον έλεγχο της ίωσης τριστέτσας στις φυτείες των εσπεριδοειδών στη χώρα μας. Τον Ιούνιο του 2000 διαπιστώθηκαν τα πρώτα κρούσματα του ιού στην περιοχή της Αργολίδας από φυτωριακό υλικό ισπανικής προέλευσης, που είχε εισαχθεί το 1994 Μάλιστα, από τους ελέγχους που διενεργήθηκαν στην πορεία, διαπιστώθηκε μετάδοση του ιού σε διπλανά δέντρα από τα αρχικά προσβεβλημένα. καθώς και σε δέντρα πιο απομακρυσμένα, που μολύνθη­καν από έντομα-φορείς (αψίδες).

Το Μάιο του 2001 κατόπιν ελέγχου βρέθηκαν στην ίδια περιοχή 7 μολυ­σμένα δενδρύλλια της νέας ποικιλίας μανταρινιάς Clemenpons σε σύνολο 1038 δενδρυλλίων που εισήχθησαν, τα οποία μάλιστα έφεραν μπλε καρτε­λάκι (υλικό πιστοποιημένο).'Όλα τα δενδρύλλια, τόσο της αρχικής παρτίδας όσο και της τελευταίας εισαγωγής, καθώς επίσης και τα δέντρα που εντοπί­στηκαν να έχουν εμβολισθεί με υλικό από αυτά και ακόμη εκείνα που μο­λύνθηκαν στο χωράφι με αφίδες, συνολικά 73, καταστράφηκαν με καύση.

Εν τω μεταξύ κρούσματα τριστέτσας διαπιστώνονται και στην Κρήτη, στους νομούς Χανίων και Ρεθύμνου. Το 2001 η Διεύθυνση Γεωργίας Χανίων σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Υποτροπικών Φυτών και Ελιάς Χανίων και το Πε­ριφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου ε­ντοπίζει 3.541 μολυσμένα ή ύποπτα προσβολής δένδρα σε κτήματα 30 πα­ραγωγών του νομού Χανίων. Ο ιολογικός έλεγχος έδειξε ότι το 70% των παραπάνω δένδρων ήταν μολυσμένα. Τα δένδρα στο σύνολό τους ξεριζώθηκαν και καταστράφηκαν. Στο νομό Ρεθύμνου επισημάνθηκαν και κατα­στράφηκαν 98 δένδρα, μολυσμένα ή ύποπτα προσβολής, που είχαν χρησι­μοποιήσει εμβόλια Lane Late,τα οποία προέρχονταν από τα Χανιά. Περίπου 70 δενδρύλλια, μολυσμένα ή ύποπτα που προέρχονταν από το φυτώριο της Κεντρικής 'Ένωσης Χανίων πουλήθηκαν λιανικώς σε ολόκληρη την Κρή­τη. Εξαιτίας της μη έκδοσης τιμολογίων, ο έλεγχος μέχρι τα δενδρύλλια να εισέλθουν στην παραγωγή, μετά από 1-2 χρόνια, είναι σχεδόν αδύνατος.

Το 2002 εστάλησαν στο Σταθμό Ελέγχου Αγενούς Πολλαπλασιαστικού Υλι­κού Ασπροπύργου δείγματα από κτήματα στην Κρήτη, με προτεραιότητα στα κτήματα των 30 παραγωγών που βρέθηκαν μολυσμένα, καθώς και στα γειτνιάζοντα με αυτά. Από τη δειγματοληψία αυτή βρέθηκαν 62 δείγματα ποι­κιλίας Lane Late θετικά στον ιό. Σε 3 δείγματα από διπλανά δένδρα κοινής ομφαλοφόρου, κατά τους τελευταίους, ελέγχους (άνοιξη 2002) τα αποτελέ­σματα ήταν θετικά, γεγονός που πιστοποιεί τη μετάδοση του ιού με έντομα-­φορείς.

Ο ιός έχει μεγάλη τάση γενετικής παραλλακτικότητας και ανάδυσης φυ­λών, Μεταδίδεται με τις αφίδες Taxopetra citricidus, Aphis gossypii, Aphis spiricola και Toxopetra auranti. Η πρώτη είναι ο κύριος φορέας του ιού, με τον οποίο έχουν κοινή καταγωγή και είναι υπεύθυνη για τις καταστρεπτικές επιδημίες στην Ν.Αμερική (Αργεντινή, Βραζιλία). Σήμερα έχει καταλάβει ό­λες τις χώρες της Κεντρικής Αμερικής και Καραϊβικής και έχει περάσει στη Μαδέρα νήσο στις ακτές του Μαρόκου απειλώντας την Ευρώπη. Οι κατα­στροφές της Καλιφόρνιας και της Ισπανίας οφείλονται στο φορέα Aphis gossypii, ο οποίος αφθονεί και στην Ελλάδα.

Θα πρέπει να σημειωθεί ακόμη ότι επειδή η ασθένεια αυτή είναι ίωση, για την αντιμετώπισή της δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χημικά σκευάσματα, όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε έντομα, μύ­κητες ή βακτήρια. Καθοριστικό στοιχείο για την αντιμετώπισή της είναι η χρη­σιμοποίηση υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού (εμβόλια, δενδρύλλια) και α­κόμη να μην υπάρχουν εστίες με μολυσμένα δένδρα στα κτήματα, γιατί έτσι αποφεύγεται ο κίνδυνος μετάδοσης με έντομα-φορείς (αφίδες), ενώ η χρη­σιμοποίηση ανεκτικών υποκειμένων δεν παρουσιάζει απόλυτη κάλυψη.

ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΙΟΥ ΤΗΣ ΤΡΙΣΤΕΤΣΑΣ

ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Δρ. Αναστασία Κυριακού,

Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, Λευκωσία-Κύπρος

Η τριστέτσα αρχικά εντοπίστηκε στην Κύπρο κατά την περίοδο 1965-66, κυρίως σε υλικό εσπεριδοειδών που εισήχθη γύρω στο 1929 από τη Νότιο Αφρική. Το προσβεβλημένο υλικό καταστράφηκε τότε, αλλά η ίωση επανε­ντοπίστηκε το 1987. Από το 1992 έχει τεθεί σε εφαρμογή «Σχέδιο για την α­ντιμετώπιση του ιού της τριστέτσας στα εσπεριδοειδή της νήσου». Βασικοί στόχοι του σχεδίου αυτού είναι η επισκόπηση όλων των εσπεριδοειδών για τριστέτσα, η καταστροφή των προσβεβλημένων δένδρων, όπου είναι δυνα­τό, και η χρήση πιστοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού για εγκατάστα­ση νέων φυτειών ή τον επανεμβολιασμό φυτειών που ήδη υπάρχουν.

Σε πέντε επαρχίες της νήσου έχουν μέχρι τώρα ελεγχθεί με την οροδια­γνωστική μέθοδο ELISA 58.127 δένδρα, τα οποία προέρχονται από 744 φυ­τείες με συνολικό αριθμό 406.500 δένδρα. Από τον ιό της τριστέτσας βρέθη­καν να έχουν προσβληθεί 2.592 δένδρα (4.46%) και 164 φυτείες (22%). Σε τέσ­σερις επαρχίες όλα τα προσβεβλημένα δένδρα έχουν εκριζωθεί έναντι απo­ζημιώσεων προς τους παραγωγούς. Στην πέμπτη επαρχία όμως, την επαρ­χία Αμμοχώστου όπου το ποσοστό προσβολής στα δένδρα είναι ψηλό (18,3%), η εξάλειψη της ασθένειας Θεωρήθηκε ανέφικτη και ως εκ τούτου οι προσπάθειες περιορίζονται στην εκρίζωση δένδρων που έχουν προσβληθεί από σοβαρές φυλές του ιού. Επιπλέον, έχει εκδοθεί νομική διάταξη που α­παγορεύει τη διακίνηση πολλαπλασιαστικού υλικού από την επαρχία αυτή σε άλλες περιοχές της Κύπρου.

Πολλά από τα προσβεβλημένα δένδρα ήταν ασυμπτωματικά, ενώ άλλα παρουσίασαν ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, από ήπια χλώρωση μέχρι νανισμό, ξήρανση κλαδίσκων σοβαρή παρακμή και σε σπάνιες περιπτώσεις ξήραν­ση. Από το ιστορικό των προσβεβλημένων φυτειών φαίνεται ότι η τριστέτσα έχει διαδοθεί κυρίως με πολλαπλασιαστικό υλικό. Το μέχρι σήμερα ποσο­στό προσβολής είναι στα πλαίσια ελέγχου της τριστέτσας με εκριζώσεις, αλλά θα καταβληθεί προσπάθεια για επίσπευση του προγράμματος και ε­ξάλειψη όσο το δυνατόν περισσότερων εστιών μόλυνσης. Έτσι πιστεύεται ότι θα αποφευχθεί ο κίνδυνος εξάπλωσης της ίωσης σε περίπτωση άφιξης της αφίδας Toxoptera citricida, που είναι ως γνωστό, ο πλέον αποτελεσμα­τικός φορέας του ιού της τριστέτσας, και βρίσκεται ήδη κοντά στη λεκάνη της Μεσογείου.


O ΙΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΣΤΕΤΣΑΣ ΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ

Mariano Cambra,

Instituto Valenciano de Investigaciones Agrarias (IVIA)

Η ισπανική εσπεριδοκαλλιέργειας έχει μεγάλη οικονομική σημασία. Η Ισπα­νία είναι ο κύριος εξαγωγέας νωπών καρπών εσπεριδοειδών στον κόσμο και η τέταρτη χώρα παραγωγής τους (6.000.000 μετρικοί τόνοι). O ιός της τριστέτσας των εσπεριδοειδών (Citrus tristeza vi-rus, CTV) εισήχθη στην Ισπα­νία ενωρίς, πιθανώς κατά το 1930-1935. Η πρώτη έκρηξη της ασθένειας της τριστέτσας αναφέρεται το 1957 στη Ν. Βαλένθια. Από το 1935 υπολογίζεται ότι περισσότερα από 40.000.000 δένδρα (κυρίως πορτοκαλιές και μανταρινιές) εμβολιασμένα επί νεραντζιάς κατέρρευσαν λόγω του CTV.

Η διασπορά της τριστέτσας αρχικά (1995-1989) οφειλόταν στο συνδυα­σμό ανεξέλεγκτης διακίνησης μολυσμένου αλλά άνευ συμπτωμάτων αγε­νούς πολλαπλασιαστικού υλικού και στην εξάπλωση με τους μη ικανούς φo­ρείς του ιού Toxoptera auranti και Aphis spiraecola. Όταν άλλαξε η πληθυ­σμιακή σύνθεση των αφιδων (1989-1990) και επικράτησε ο αποτελεσματικός φορέας Aphis gossypii, η τριστέτσα εξαπλώθηκε ταχύτατα κατά τα τελευταία έτη. Ήπιες απομονώσεις («στελέχη»), που προκαλούν μόνο κατάρρευ­ση των εμβολιασμένων επί νεραντζιάς δένδρων (εκτός της λεμονιάς, που είναι ανεκτική στο υποκείμενο αυτό) είναι κοινές στην Ισπανία, Μετά το 1968, το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας απαγόρευσε τον πολλαπλασιασμό πορ­τοκαλιάς, μανταρινιάς και βοτρυοκάρπου επί υποκειμένου νεραντζιάς στα φυτώρια εσπεριδοειδών.

Η τριστέτσα επέβαλε δραστική αλλαγή στην Ισπανική βιομηχανία εσπερι­δοειδών προς τη χρησιμοποίηση ανεκτικών στον CTV υποκειμένων. Έγινε μια τεράστια προσπάθεια επιστημονική, τεχνολογική και οικονομική, δημό­σια και ιδιωτική, με σκοπό την ανάπτυξη δράσης και στρατηγικών για τη δια­χείριση και τον έλεγχο του προβλήματος CTV. Το 1975 άρχισε ένα αξιοσημείωτο Πρόγραμμα Βελτίωσης των Ποικιλιών Εσπεριδοειδών (Citrus Vari-ety Improvement Program), με αντικειμενικό σκοπό την απόκτηση αμόλυντων (virus-free) φυτών με μικροεμβολιασμό κορυφαίων μεριστωμάτων (in vitro), ώστε να διατίθεται υγιές υλικό εμβολιασμού (εμβολιοφθαλμοι) σε κανονισμένα φυτώρια εσπεριδοειδών και να εγκατασταθεί μία τράπεζα βλαστο­πλαστώματος από υγιή φυτά εσπεριδοειδών.

Επιπλέον, ιδρύθηκε ένας Σταθμός Φυτοκαραντίνας για την ασφαλή ει­σαγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού και τα φυτώρια είχαν επισήμως κανονι­σθεί να παράγουν αποκλειστικά πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό. Παραλλήλως, αναπτύχθηκαν ευαίσθητες διαγνωστικές μέθοδοι και διαγνωστικά πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ειδικών μο­νοκλωνικών αντισωμάτων και άλλων αντιδραστηρίων, ώστε να εξασφαλίζε­ται αξιόπιστη ανίχνευση του CTV σε ευρεία κλίμακα. Η χρησιμοποίηση της παραλλαγής της ιστοεκτυπώσης της ενζυμικής μεθόδου ανοπροσρόφησης ELISA (tissue-print ELISA) επιτρέπει την εκτέλεση χιλιάδων δοκιμών για τον ιό από ιδιωτικούς και επίσημους χρήστες με τρόπο ευαίσθητο και οικονομι­κό. 'Έχουν εκτελεσθεί χιλιάδες επισκοπήσεις για την αξιολόγηση της συ­χνότητας εμφάνισης του CTV στους διάφορους δήμους της Ισπανίας, καθώς και επιδημιολογικές μελέτες για την παρακολούθηση της συμπεριφο­ράς της τριστέτσας σε συγκεκριμένες περιοχές, ώστε να συνταχθούν πρό­τυπα προειδοποιήσεων για την εξάπλωση του ιού

Οι επιδημιολογικές μελέτες έδωσαν τη βασική πληροφόρηση, βασιζόμε­νη σε αξιόπιστες ανιχνευτικές μεθόδους. με την οποία μπορούν να ανα­πτυχθούν μέτρα μείωσης των ρυθμών μόλυνσης και αναλυτικές οδηγίες στους καλλιεργητές, συμπεριλαμβανομένης της εκρίζωσης των παλαιών ο­πωρώνων και της αλλαγής προς τη σύγχρονη εσπεριδοκαλλιέργειας. Όλες αυτές οι πολιτικές είχαν ως αποτέλεσμα την προοδευτική και συστηματική αντικατάσταση των προσβεβλημένων από τριστέτσα δένδρων. 'Έχουν φυ­τευτεί περισσότερα από 100.000.000 αμόλυντα από παθογόνα φυτά εσπε­ριδοειδών, χρησιμοποιώντας επιλεγμένες ποικιλίες. εμβολιασμένες κυρίως σε Carrizo ή Troyer citrange. Το 80% της ισπανικής εσπεριδοκαλλιέργειας είναι πλέον προστατευμένο από την ασθένεια της τριστέτσας με τον τρόπο αυτό. Το πρόβλημα της τριστέτσας έχει λυθεί για τις νέες φυτείες. εφόσον δεν εισαχθούν στη μεσογειακή λεκάνή πιο επιθετικές απομονώσεις του ιού. Η τριστέτσα έγινε το «άλλοθι» για την αλλαγή προς σύγχρονη εσπεριδο­καλλιέργεια, με τη συνεργασία παραγωγών, φυτωριούχων, εξαγωγέων, γε­ωπόνων και της Διοίκησης.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΠ0ΡΙΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ - ΕΛΕΓΧΟΣ

Παναγιώτης Φρέσκος,

Προϊστάμενος Β' Τμήματος Δ/νσης Εισροών Φυτικής Παραγωγής

υπουργείου Γεωργίας

Η παραγωγή και εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού δενδρωδών στη χώ­ρα μας ρυθμίζεται με την 436690/ 27-12-94Υ,Α, (ΦΕΚ 21 Β/17-1-95), η οποία εναρμονίζει την εθνική μας νομοθεσία με την κοινοτική (92/34 ΕΟΚ, 93/64 ΕΟΚ, 9379 ΕΟΚ). Προβλέπονται τρεις κατηγορίες πιστοποιημένου πολλα­πλασιαστικού υλικού: προβασικό (αρχικό), βασικό και πιστοποιημένο, καθώς και υλικό CAC, Το πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό παράγεται σύμ­φωνα με γενικά αποδεκτές μεθόδους αναφορικά με τη διατήρηση της ταυ­τότητας και την καλή φυτοϋγειονομική κατάσταση του υλικού, ενώ το υλικό CAC απλά πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις των σχετικών Κοινοτικών Προ­διαγραφών. Παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού μπορεί να γίνει, σύμφω­να με τις προαναφερόμενες προδιαγραφές, από κάθε νομικό πρόσωπο. Το υπουργείο είναι υπεύθυνο για τον έλεγχο και ενδεχομένως την πιστοποίηση του πολλαπλασιαστικού υλικού που εμπορεύεται. Οι έλεγχοι που προβλέ­πονται συμπεριλαμβάνουν ελέγχους εγκαταστάσεων και συνθηκών παρα­γωγής (άδειες φυτωρίων, καλλιεργητικοί έλεγχοι), συμπληρωματικούς ή δειγματοληπτικούς εργαστηριακούς φυτοϋγειονομικούς έλεγχους και μετε­λέγχους. Οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές είναι τα Κ.Ε.Π.ΠΥ.Ε.Λ ο Σ.Ε.Α.Π.Υ, Ασπροπύργου και το Ι.Π.Κ.Φ. Σίνδου ενώ το υπουργείο συνεργάζεται επίσης με το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο για θέματα φυτοϋγείας.

Η παραγωγή πιστοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού δενδρωδών στη χώρα μας δεν έχει προχωρήσει. Το πολλαπλασιαστικό υλικό, συγκεκριμέ­να των εσπεριδοειδών, που κυκλοφορεί σήμερα είναι αποκλειστικά υλικό CAC. Επίσης μπορεί να κυκλοφορήσει πολλαπλασιαστικό υλικό ενδοκοινο­τικής απόκτησης, όμως η εισαγωγή πολ/κού υλικού εσπεριδοειδών από τρί­τες χώρες απαγορεύεται.

Το υπουργείο, με τις αρμόδιες υπηρεσίες, επιδιώκει τη βελτίωση της κα­τάστασης μέσω στενής συνεργασίας με όλους τους φορείς και ενδιαφερο­μένους όπως:

1. Ιδρύματα και ιδιωτικούς φορείς σχετικά με τα πρωτόκολλα παραγωγής πιστοποιημένου πολ/κού υλικού και την εγγραφή καινούριων υβριδίων και ποικιλιών στον εθνικό κατάλογο.

2. Φυτωριούχους σχετικά με τη δήλωση των μητρικών τους δένδρων, ώστε να διευκολύνουν τους απαιτούμενους επανέλεγχους.

3. Παραγωγούς σχετικά με τη χρήση πολ/κού υλικού από τα νόμιμα φυτώ­ρια, ενδεδειγμένου και εγγυημένου από την ετικέτα που φέρει, για την πά­ταξη του παραεμπορίου.

ΦΥΤΟΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

ΥΓΙΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Ιωάννης Γιαννούλης,

Τμηματάρχης Τμήματος Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου, Απεντομώσεων και Απολυμάνσεων υπουργείου Γεωργίας

Η φυτοϋγειονομική μας νομοθεσία Π.Δ 332/ΦΕΚ 178 Α/29-8-95 «Μέτρα κατά της εισαγωγής στη χώρα μας ή μέσω αυτής σε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. επιβλαβών οργανισμών για τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα και τα κα­τά της εξάπλωσης στο εσωτερικό της», καθώς και η Υπουργική Απόφαση 85462/8 1-2001 καθορίζουν τα φυτοϋγειονομικά και κατασταλτικά μέτρα και της εισαγωγής-εξάπλωσης και εκρίζωσης της ίωσης Τριστέτσας, που προ­σβάλλει τα εσπεριδοειδή στη χώρα.

Επίσης, με την εν λόγω νομοθεσία καθορίζονται οι φυτοϋγειονομικές δια­δικασίες και διατυπώσεις, στις οποίες θα πρέπει να υπόκεινται τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα όταν εισέρχονται στην Ε.Ε και φυσικά στη χώρα μας και πριν επιτραπεί να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στην επικράτειά μας.

Το υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό που παράγεται και διακινείται στη χώ­ρα μας ή σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε θα πρέπει να παράγεται σε επίσημα φυτώρια, που πληρούν τους όρους και προϋποθέσεις της χώρας.

Επίσης, το υλικό που διακινείται θα πρέπει να ελέγχεται σ' όλα τα στάδια παραγωγής και διακίνησής του και να συνοδεύεται με τα απαραίτητα έγγραφα, που είναι το Φυτοϋγειονομικό Διαβατήριο και η Ετικέτα Πιστοποίησης.

ΝΕΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ: ΔΥΣΚΟΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ

Δρ Ευτύχης Πρωτοπαπαδάκης,

Ινστιτούτο Υποτροπικών Φυτών και Ελιάς Χανίων

Η σύγχρονη καλλιέργεια των εσπεριδοειδών βασίζεται στην παραγωγή εμβολιασμένων σποροφυτων υποκειμένων. Μ' αυτόν τον τρόπο επιτυγχά­νεται η ομοιογένεια των οπωρώνων για την καλλιέργεια μιας πιστοποιημέ­νης ποικιλίας ή κλώνου που θέλουμε να προωθήσουμε, ενώ μέσω των υ­ποκειμένων κατευθύνονται σωστά οι κατάλληλοι συνδυασμοί στις κατάλλη­λες τοποθεσίες σύμφωνα με τους βιοτικούς και αβιοτικούς περιορισμούς.

Τα τελευταία 20 χρόνια πολλά υποκείμενα έχουν εισαχθεί και πειραματι­σθεί στη χώρα μας, προκειμένου να μελετηθεί η προσαρμογή τους και να αξιολογηθεί η ανεκτικότητά τους στους διάφορους βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες, Έτσι, με την είσοδο της ίωσης Tris-teza στη χώρα μας -πράγ­μα που διαπιστώθηκε το έτος 2000 με την εισαγωγή μολυσμένων δενδρυλ­λίων από την Ισπανία- είμαστε σε θέση να προτείνουμε ποια είναι τα πιο κα­τάλληλα υποκείμενα για να αντιμετωπίσουμε την ασθένεια αυτή.

Τα σοβαρότερα προβλήματα για την προσαρμογή των νέων υποκειμέ­νων στις συνθήκες της χώρας μας ήταν η ανεκτικότητά τους στην ασθένεια mal nero, που οφείλεται στο μύκητα Phoma Itracheiphilla. Εξαιτίας αυτής της ασθένειας πολλά αυτόρριζα είδη όπως το Citrus macrophylla, Rangpur lime, Rouph lemon κ ά, εξαφανίστηκαν από τη συλλογή του Ινστιτούτου Υπο­τροπικών και Ελιάς Χανίων. Άλλα υποκείμενα όπως το Troyer citrange πα­ρουσίασε σε ορισμένους εμπορικούς οπωρώνες με αντίξοες εδαφικές συν­θήκες προσβολές από την ασθένεια mal nero Επίσης, την τελευταία εικο­σαετία σοβαρό πρόβλημα προκάλεσε στην καλλιέργεια εσπεριδοειδών και η ασθένεια Dry rot, που οφείλεται στο παθογόνο Fusarium solani. Στις δύο παραπάνω ασθένειες ικανοποιητική ανεκτικότητα δείχνουν τα υποκείμενα citrumelo Swingle, citrange Carrizo και Citrus taiwanica, τα οποία θεωρού­νται ελπιδοφόρα για μια μελλοντική αναδιάρθρωση των εσπεριδοειδών.

Καθοριστικοί παράγοντες για την επιλογή των νέων υποκειμένων στη χώ­ρα μας είναι η ανεκτικότητα στην ίωση Τristeza, στην ασθένεια κομμίωση (Phytophthora spp ) και στο ιοειδές της exocortis. Επίσης, σημαντικός παρά­γοντας επιλογής είναι η ανεκτικότητα στα ασβεστούχα και αλατούχα εδάφη. Για την επιλογή των υποκειμένων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επίδρασή τους στην παραγωγικότητα της ποικιλίας που είναι εμβολιασμένη επάνω τους και κυρίως το φορτίο παραγωγής ανά μονάδα όγκου της κόμης και η ποιότητα των καρπών (περιεκτικότητα σε χυμό, σχέση σακχάρων-οξέων).

Σημαντικός παράγοντας για την παραγωγή όμοιων σποροφυτων εσπερι­δοειδών είναι ο βαθμός της πολυεμβρυονίας των υποκειμένων, που στην πε­ρίπτωση της νεραντζιάς είναι πολύ υψηλός, ενώ σε άλλα υποκείμένα όπως το Citrus taiwanica και τα απογαμικά υπάρχει σημαντικός αριθμός παραγό­μενων ζυγωτικών φυτών, που πρέπει να τα αφαιρούν οι φυτωριούχοι (Πo­λυεμβρονία λέγεται το φαινόμενο όπου ορισμένα είδη εσπεριδοειδών πα­ράγουν περισσότερα από ένα έμβρυα, εκ των οποίων το ένα είναι ζυγωτι­κό, που προέρχεται από γονιμοποίηση, ενώ τα άλλα είναι απογαμικα, και α­ποκαλούνται και απομικτικά. Τα απογαμικά είναι όμοια με το μητρικό φυτό και μεταξύ τους).

Πρέπει να σημειωθεί ακόμη ότι από τους ιολογικούς ελέγχους που έχου­με κάνει στην Κρήτη φαίνεται ότι τα ιοειδή (exocortis, cachexia κλπ.), αποτε­λούν περιοριστικό παράγοντα για τη χρησιμοποίηση των νέων υποκειμένων, που απαιτούν για τη χρησιμοποίησή τους υγιές πολλαπλασιαστικό υλικό.

 

 

Είσοδος Χρηστών






Συνδεδεμένοι Χρήστες

Έχουμε 15 επισκέπτες συνδεδεμένους


Ειδήσεις

ΣΚΑΪ - Ελλάδα

Οικονομία

ΣΚΑΪ - Οικονομία

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Κατασκευή Σελίδας Giotis!. Designed by: cheap business hosting linux web hosting Valid XHTML and CSS.